مهارت‌های پژوهشگری

مهارت پژوهشگری: تفکر انتقادی برای دانشجویان

تفکر ناب، مستقل، انتقادی و توان توسعه مفاهیم نظری اصول کلی تفکر انتقادی است.

لذا برای آشنایی با چیستی تفکر انتقادی و کسب مهارت‌های مربوط به آن لازم است ، هر فرد در موقعیت های مختلف سوالاتی از خود بپرسد .

در ادامه پرسش‌هایی که در فکر منتقد می‌گذرد ارائه می‌شود.

پرسش‌های این مهارت

زمانی که دانشجو در دوره تحصیلات تکمیلی و به ویژه دکترا است باید به بسیاری از این پرسش‌ها پاسخ مثبت دهد:

  • آیا می‌توانید مسائل و شکاف‌های موجود در منابع اطلاعاتی حوزه پژوهشی خود را شناسایی کنید؟
  • آیا می‌توانید واژگان و اصطلاحات تخصصی خود را به نحوی توضیح دهید که افراد غیرمتخصص آن‌را درک کنند؟
  • آیا می‌توانید مفاهیم کلیدی در حوزه پژوهشی خود را شناسایی کرده و اهمیت آن را شرح دهید؟
  • آیا می‌توانید دو نظریه یا پدیده مشابه را با هم مقایسه کنید و شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ها را بیان کنید؟
  • آیا می‌توانید یک مطالعه پژوهشی را از نظر مفروضات، محدودیت‌ها و مزایا نقد کنید؟
  • آیا می‌توانید درباره مفاهیم نظری حوزه پژوهشی خود بحث و تبادل نظر کنید؟
  • آیا می‌دانید چگونه برای توسعه مجموعه‌ای از مصداق‌ها (مثل داده‌ها، آثار هنری، شیوه‌ها و مفاهیم) طرح طبقه بندی ایجاد کنید؟
  • آیا مسیر‌های جدیدی برای پژوهش خود پیشنهاد کرده اید؟
  • آیا می‌توانید ایده های پژوهشی جدیدی را تولید کنید؟

روش‌های بهبود این مهارت

در ادامه مثال‌هایی از منابعی ارائه شده ، که کمک می‌کند با استفاده از آن‌ها مهارت تفکر انتقادی خود در رابطه با پژوهش را بهبود دهید:

  • از منابع مرور پیشینه‌ای استفاده کنید که ارزیابی آزمایش شما را داشته باشد
  • از منابع نوشته شده انتقادی استفاده کنید که 2 نظریه یا رویکرد را مقایسه کرده باشد
  • از منابعی که چارچوب، الگو یا نظریه موجود را اصلاح کرده یا توسعه داده باشد استفاده کنید
  • از منابعی که چارچوب، الگو یا نظریه جدیدی را همراه با دلیل ارائه داده باشد استفاده کنید

تفکر انتقادی نه تنها برای دانشجویان و پژوهشگران ضرورت دارد ، بلکه در زندگی روزمره و تمامی افراد بسیار مهم است .

از این رو انتظار می رود کسانی که به دنبال تفکر انتقادی هستند در موقعیت‌های مختلف 6 دسته از پرسش‌ها را از خود بپرسند:

چگونه؟

  • چگونه این مسئله شبیه به …… است؟
  • چگونه این موضوع کار‌ها را مختل می کند؟
  • چگونه حقیقت را در مورد این موضوع بدانیم؟
  • چگونه با این مسئله به طور ایمن روبرو شویم؟
  • چگونه این موضوع به نفع ما یا دیگران است؟
  • چگونه این موضوعی به ضرر ما یا دیگران است؟
  • چگونه آینده این مسئله را ببینیم؟
  • چگونه می‌توانیم این موضوع را برای خوبی خودمان تغییر دهیم؟

چه؟

  • چه چیزی جزء نقاط قوت و ضعف است؟
  • چه دیدگاه دیگری وجود دارد؟
  • چه جایگزین دیگری دارد؟
  • چه استدلال مخالف دیگری وجود دارد؟
  • چه سناریو و حالتی بهترین و بدترین است؟
  • چه چیزی بیشترین و کمترین اهمیت را دارد؟
  • چه کاری می توانیم برای ایجاد یک تغییر مثبت / اجتماعی انجام دهیم؟

چه وقت؟

  • چه وقت این مسئله قابل قبول یا غیر قابل قبول است؟
  • چه وقت این امر به نفع جامعه است؟
  • چه وقت این مشکل ایجاد می‌شود؟
  • چه وقت بهترین زمان برای انجام اقدام است؟
  • چه وقت می دانیم که موفق شده‌ایم؟
  • چه وقت این مسئله در تاریخ نقش بازی کرده است؟
  • چه وقت می‌توانیم انتظار تغییر داشته باشیم؟
  • چه وقت باید کمک بخواهیم؟

کجا؟

  • این را در کجای دنیای واقعی می‌توانیم ببینیم؟
  • در کجا مفاهیم یا موقعیت های مشابه وجود دارد؟
  • کجا بیشترین نیاز وجود دارد؟
  • در کجای جهان این مشکل وجود دارد؟
  • از کجا می‌توانیم اطلاعات بیشتری کسب کنیم؟
  • ما کجای ماجرای کمک هستیم؟
  • این ایده ما را به کجا خواهد برد؟
  • نقاط بهبود کجاست؟

چه کسی؟

  • چه کسی سود می‌برد؟
  • چه کسی ضرر می‌کند؟
  • چه کسی تصمیم گیری می‌کند؟
  • چه کسی بیشتر تحت تاثیر قرار می‌گیرد؟
  • چه کسی درباره اش بیشتر صحبت می‌کند؟
  • چه کسی بهترین فرد برای مشورت است؟
  • چه کسی فرد کلیدی این ماجراست؟
  • چه کسی به این منظور به رسمیت شناخته می‌شود؟

چرا؟

  • چرا این موضوع، یک مشکل یا چالش به شمار می‌رود؟
  • چرا این مسئله به من یا دیگران مربوط است؟
  • چرا این حالت بهترین یا بدترین سناریو است؟
  • چرا مردم تحت تاثیر این مسئله قرار می‌گیرند؟
  • چرا مردم باید درباره این موضوع بدانند؟
  • چرا این موضوع اینقدر طولانی شده است؟
  • چرا اجازه دادیم این اتفاق بیفتد؟
  • چرا این نیاز امروز وجود دارد؟

 

مقاله مهارت‌های پژوهشی مورد نیاز دانشجویان دکترا را ببینید

وبینارهای دارای کد تخفیف ajilpajoohesh از ایسمینار وبینارهای دارای کد تخفیف ajilpajoohesh از ایسمینار
ویدئوهای دارای کد تخفیف ajilpajooheshv در ایسمینار ویدئوهای دارای کد تخفیف ajilpajooheshv در ایسمینار
مشاهده بیشتر

شهربانو صادقی گورجی

شهربانو صادقی گورجی هستم. کارشناس ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی. قصد دارم تجربیات ۲۰ ساله خودم رو در حوزه مهارت‌های سواد اطلاعاتی و جستجو و بازیابی منابع به دانشجویان و پژوهشگران منتقل کنم. امید است با تجهیز به مهارت‌های دانشی، زندگی بهتری برای خود و اطرافیانمان رقم بزنیم و جامعه دلخواهی را بسازیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا